เชื่อว่าหลายๆ คนคงมีภาพจำของวัสดุอีสานที่เกิดจากภูมิปัญญาการจักสาน หรือ การทอเพียงเท่านั้น แต่ด้วยบริบทพื้น และ องค์ความรู้ในปัจจุบันนี้ ทำให้วัสดุทางภาคอีสานมีความน่าสนใจ และเกิดนวัตกรรมใหม่ๆ ที่ถูกคิดค้นขึ้นจากคนในพื้นที่ Isan Material Center ภายใต้การดูแลของ TCDC Khon Kaen ได้เป็นผู้รวบรวมฐานข้อมูลวัสดุจากทั่วภาคอีสานที่มีมากกว่า 100 แบบ ให้เหล่าสถาปนิก นักออกแบบ ผู้สนใจ และผู้ประกอบการได้เข้ามาคัดสรรเลือกชมกัน วันนี้ Materials Room จึงได้คัดเลือก 7 วัสดุที่ดูน่าสนใจมาให้ได้ชมกัน
เส้นใยกล้วย
ต้นกล้วยเป็นพืชที่พบเจอได้ง่ายในท้องถิ่นจึงได้นำกาบกล้วยมาผ่านกระบวนการขูดลอกเส้นใยออกมา จนได้เส้นใยลักษณะเป็นเส้นยาว หนา 0.1-0.2 เซนติเมตร มีผิวสัมผัสแห้งสีน้ำตาลอ่อน เส้นใยมีความคงทนเหนียวในระดับปลานกลาง เมื่อโดนความชื้นจากเกิดการอ่อนตัวจึงจำเป็นต้องนำไปผสมกับฝ้ายเพื่อเพิ่มความแข็งแรง จากนั้นจึงนำไปทำเป็นผ้านุ่งห่ม หรือผ้าม่าน ซึ่งมีความโปร่งสบาย และระบายอากาศได้ดี
ผู้คิดค้น : โฉมสุดา โทนุการ ติดต่อ 138 หมู่ 2 ตำบลคึมใหญ่ อำเภอเมืองอำนาจเจริญ อำนาจเจริญ 37000
คอมโพสิทจากรังไหม
เป็นการนำรังไหมชนิดทนทานมาผสมผสานกับกาวเรซิ่นที่ให้คุณสมบัติแข็งแรงทนทานมากขึ้นกว่าเดิม มาขึ้นรูปเป็นวัสดุแผ่นแข็ง ทึบ ผิวสัมผัสเรียบเนียน มันวาว แต่ให้น้ำหนักมาก มีคุณสมบัติที่ทนไฟ และน้ำ มักถูกนำไปใช้ในการป้องกันกระสุนของอาคาร หรือ พื้นที่ป้องกันอันตรายอื่นๆ ได้เป็นอย่างดี
ผู้คิดค้น : ผศ.ดร.พนมกร ขวาของ, นาย สูชา คอนเดือนฉาย, ผศ.ดร.อภิชาติ อาจนาเสียว, สมจิตร ปิตินพรัตน์ และ อรพิน ทองหนองกอย สามารถติดต่อได้ที่ คณะวิศวกรรมศาสตร์ ภาควิชาเคมี มหาวิทยาลัยขอนแก่น โทร 089-840-6586
รากไม้แปรรูป
ด้วยบริบทของจังหวัดบึงกาฬเป็นพื้นที่ทุ่งนา และป่าไม้สัมปทาน จึงทำให้มีรากไม้เป็นจำนวนมาก และชิ้นไม้ต่างๆ ก็มีขนาดที่หลากหลายไม่ซ้ำกัน ทุกชิ้นจะมีรอยบากหรือรอยแตก สลับกันมากตามธรรมชาติ รากไม้เหล่านี้มีคุณสมบัติที่ทนมอด และ มีความแข็งแรงทนทานกว่าไม้ในส่วนอื่นๆ ทางกลุ่มกลางดงศรีชมพูจึงนำมาแปรรูป และทำเป็นวัสดุสำหรับทำงานศิลปะ เฟอร์นิเจอร์ หรือนำมาตกแต่งพื้นผิวภายในอาคารได้
ผู้คิดค้น : กลุ่มผลิตภัณฑ์รากไม้ (กลางดงศรีชมพู) จ.บึงกาฬ โทร 083-146-1180
ใยบวบทอ
เกิดจากการนำใยบวบมาทอให้เป็นผืน มีผิวสัมผัสขรุขระสีครีมถึงสีน้ำตาลอ่อน ขึ้นอยู่กับการฟอกและการโดนแสงแดด ใยทอบวบให้ความแข็งแรงทนทาน สามารถพับหรือม้วนเก็บได้ เมื่อโดนความชื้นจะอ่อนตัวลง คุณสมบัติของใยบวบทอสามารถนำไปติดผนังภายในเพื่อเป็นแผ่นซับเสียงได้
ผู้คิดค้น : ไทเมืองเพีย จ. ขอนแก่น 089-710-1028
ถ่านผลไม้
เนื่องจากคุณสมบัติของถ่านไม้อาจไม่เพียงพอต่อการใช้งานในปัจจุบัน แต่คุณสมบัติของผลไม้ อย่าง สับปะรด มะพร้าว กระถิน ผักบัว หมากแดง มังคุด ข้าวโพด ซึ่งเป็นเกษตรกรรมจากท้องถิ่นที่เหลือใช้นำมาแปรรูปเป็นถ่านที่ให้ความสวยงาม ดูดกลิ่นไม่พึงประสงค์ และยังสามารถนำมาตกแต่งภายในอาคารได้ ซึ่งเดิมทีถ่านจะให้คุณสมบัติเพียงเป็นเชื้อเพลิงในการเผาไหม้เท่านั้น
ผู้คิดค้น : สาคร ก่อนคำ 081-749-9698
ไม้เอ็นจิเนียร์
ไม้ที่ผลิตขึ้นจากเศษเหลือทิ้งจากอุตสาหกรรมการเกษตร ได้แก่ ไม้ยางพารา ไม้ยูคาลิปตัส ไม้สน ซังข้าวโพด แกลบ ฟางข้าว ซังข้าวสาลี เยื่อผลปาล์ม และอื่นๆ ซึ่งเป็นการเกษตรของท้องถิ่น นำมาเสริมคุณสมบัติเชิงกลให้เนื้อไม้มีคุณสมบัติเปรียบได้กับไม้จริง และนำไม้จริงแปะทับลงบนผิวหน้าไม้ ซึ่งเมื่อทดสอบแล้วตัวไม้มีการยืดและหดตัวต่ำกว่าไม้จริง 100 เปอร์เซ็นต์ และยังทดทานต่อปลวก มด แมลง และทนความชื้นได้ดีอีกด้วย
ผู้คิดค้น :
ผู้คิดค้น : ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อุทัย มีคำ 089-106-5348
ต้นคล้าจักสานย้อมสีธรรมชาติ
ต้นคล้าจักสานย้อมสีธรรมชาติ มีลักษณะคล้ายไม้ไผ่ แต่ให้ผิวสัมผัสที่อ่อนนุ่ม และอ่อนตัวมากกว่า เส้นตอกที่ใช้ทำเครื่องจักสานมีความกว้าง 2-5 มม.สามารถนำมาสานเป็นแผ่นขึ้นรูปสามมิติ ความยาวขึ้นอยู่กับลำต้นของคล้า วัสดุนี้นำมาย้อมสีธรรมชาติ คือ สีน้ำตาลอ่อนไปจนถึงเข้มได้ ตัววัสดุสามารถไปนำไปใช้ตกแต่งผนังของอาคาร ฝ้าเพดาน หรือ กระเป๋าต่างๆ ได้
ผู้คิดค้น : กลุ่มวิสาหกิจชุมชนหัตถกรรมบ้านท่างาม จ.หนองบัวลำภู
สมาชิกสามารถเข้าดูวัสดุจาก Material ConneXion ได้อีกด้วย
นอกจาก Isan Material Center ที่มีวัสดุจากภาคอีสานแล้ว ภายในยังมีการจัดแสดง Material ConneXion ฐานข้อมูลวัสดุทั่วโลกให้เข้าไปสืบค้นกันได้ หรือหากต้องการข้อมูลเชิงลึกมากกว่านั้น ก็สามารถเข้าไปสืบค้นข้อมูลผ่านคอมพิวเตอร์ของ TCDC Khon Kaen ได้เช่นกัน
